على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
602
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مهيا گشتن و آماده گرديدن . بسفايج ( basf yaj ) و ( basf yej ) ا . ع . مأخوذ از بسپايهء فارسى و بمعنى آن . بسق ( basq ) م . ع . بسق بسقا و بسوقا مر . بسوق . بسقپوس ( besqopovs ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - اسقف . بسقة ( basqat ) ا . ع . زمين سنگلاخ سوخته ج : بساق . بسك ( bask ) ا . پ . دستهء گندم و جو درو كرده . و خميازه . بسك ( basak ) ا . پ . اكليل الملك . بسك ( bosok ) ا . پ . پنبهء پيچيده و فتيله كرده جهت رشتن . بسكل ( boskol ) ا . ع . اسب رمان كه سپس همه آيد . بسكله ( baskale ) ا . پ . چوب پس در خانه و سرا . بسكليدن ( beskelidan ) ف م . پ . در آغوش گرفتن . و غلغليج كردن . و نوازش نمودن . بسكماج ( baskom j ) و بسكماچ ( baskom c ) ا . پ . قسمى از نان گندم . بسگوى ( bas - guy ) ص . پ . ياوه گوى و پر حرف و آنكه سخن را بدارازا مىانجاماند . بسل ! ( basl ) ع . اسم فعل بمعنى آمين يق بسلا بسلا يعنى آمين آمين . و نيز بمعنى عذاب مىآيد يق بسلاله اى ويلا له . و قولهم بسلاله و اسلا دعاى بد است . بسل ( basl ) ا . ع . حلال . و حرام ( از اضداد است ) - يستوى فيه المذكر و المؤنث و الواحد و الجمع - و هشت ماه حرام قومى از غطفان و قيس . و ا خ . لقب بنى عامر بن لوى كه طايفهاى از قريش بيرونى مكهاند و آنها دو طايفه بودهاند و طايفهء دويم را يسل با ياى تحتيه نامند . و نيز بسل : شتابانيدن . و شدت و سختى . و بيختن با غربيل . و چيزى را كم كم گرفتن . و عصارهء كافشه و حنا . و ملامت و نكوهش و مرد زشت روى . و حبس و بازداشت . بسل ( basl ) ص . ع . مرد ترشروى از خشم و يا از شجاعت . بسل ( bosl ) ع . ج باسل . بسل ( basal ) ع . كلمهء ايجاب يعنى آرى همچنانست كه گفتى . بسل ( basel ) ص . ع . زشت . و ترشروى از خشم يا از شجاعت . بسل ( basal ) و ( bosol ) ج . ع . باسل . بسل ( basal ) ا . پ . ارزن . و پاشنه و عقب . و خود آهنى . بسلاء ( bosal ' ) ع . ج بسيل ( basil ) . بسلا بسلا ! ( baslan - baslan ) ع . اسم فعل . مر . بسل ( basl ) . بسلانيدن ( besl nidan ) ف م . پ . كشيدن . و شكستن . بسلة ( boslat ) ا . ع . اجرت افسونگر . بسله ( basle ) ا . پ . دانهاى ما بين ماش و عدس كه ملك نيز گويند و بتازى خلو . بسم ( basm ) م . ع . بسم بسما ( از باب ضرب ) : تبسم كرد . و ما به سمت فى الشيئ : بچشيدم آن چيز را . بسم ( besm ) ع . مخفف باسم يعنى بنام مانند بسم الله الرحمن الرحيم : بنام ايزد بخشانيدهء بخشايشگر مهربان . بسمل ( besmel ) ا . پ . هر حيوانى كه آن را ذبح كرده و سر بريده باشند و يا بشمشير كشته باشند . و مردم صاحب حلم و بردبار و بسمل كردن ف م . : ذبح كردن . بسملة ( basmalat ) م . ع . بسمل بسملة : بسم اللّه گفت . بسملگاه ( besmel - g h ) ا . پ . قصاب خانه و قربانگاه . بسمله ( besmele ) ا . پ . بسم اللّه . و بسم اللّه الرحمن الرحيم گفتن . و بسمله گفتن ف ل . : بسم اللّه گفتن . بسمه ( basme ) ا . پ . دوائى كه مخصوص به چشم باشد و تعفين بعضى دواها . و ورق طلا و نقرهء نقش شده . بسمهچى ( basme - ci ) ا . پ . كسى كه با ورق طلا و نقره نقش مىكند . بسن ( basan ) ع . از اتباع حسن است يق حسن بسن . بسناس ( basn s ) ا خ . پ . نام شخصى كه معلم و استاد هريان بوده و وجود واجب را منكر بوده و در علوم غريبه يد طولائى داشته . بسنج ( besanj ) ا . پ . خشكى و داغى كه بر روى و اندام مردم افتد و بتازى كلف گويند . بسنجيدن ( basanjidan ) ف م . پ . پرده كشيدن . و پنهان كردن از نظر . و آماده كردن و حاضر كردن . بسنخدن ( basanaxd n ) ف م . پ . تخمير نمودن و بجوشش آوردن . بسند ( basand ) م ف . پ . سزاوار و شايسته . و كافى و به قدر كفايت و كامل و تمام . و بسند آمدن ف ل . : راضى بودن . و كفايت نمودن و بسند كردن : راضى شدن و خشنود شدن . بسندكار ( basand - k r ) ص . پ . راضى و خشنود . بسنده ( basande ) ص . پ . كامل و كافى . و سزاوار و شايسته . و بسنده كردن ف ل . : راضى شدن و خشنود شدن . بسندهكار ( basande - k r ) ص . پ . راضى شده و خشنود شده .